Pies - przyjaciel człowieka, czy zwiastun śmierci?

Dziesiątki lat musiało upłynąć nim ludy pasterskie zamieszkujące kontynent azjatycki udomowiły psy - dzikie zwierzęta – i przypisały im funkcję strażnika dobytku. Pochodzący z tej samej rodziny co lis, kojot czy wilk, pies przekroczył granicę dzikości i tajemniczości osiągając status „najlepszego przyjaciela człowieka”. Dawniej przed posągami bogów o psich głowach składano pokłony i modlono się o lepsze życie. Pewien lud egipski obrał sobie czworonoga za króla, traktując jego przymilanie i ujadanie jako wraz przychylności lub gniewu. Islam wyszczególniał 52 cechy psa: 26 świętych i 26 szatańskich.

PIEKIELNE KONEKSJE

W starożytnym Egipcie letni żar z nieba zwiastował niechybny głód i śmierć. Słońce nazwano więc Shaitanem, groźnym panem południa a Syriusza, który wznosił się wraz z nim dokładnie na samym początku lipca - „psią gwiazdą”. Kiedy w basenie Morza Śródziemnego zapanowało chrześcijaństwo, egipski bóg żaru słonecznego Shaitan, stał się Szatanem, a jego towarzysz na nieboskłonie  Syriusz - pies - najbliższym sługą diabła. W Biblii przestrzegano, aby do nowej Jerozolimy nie wpuszczać m.in. psów i czarowników. W zwierzęciu dostrzegano bowiem diabła, który przybrawszy taką postać zwodzi na manowce i nakłania do złego. Psy towarzyszyły Hekate, greckiej bogini ciemności, magii i czarów, upiorów, zaświatów i bezdroży.

STRAŻNIK CIEMNOŚCI

Czworonoga bardzo często uważano za strażnika świata zmarłych. W Egipcie przewodnikiem dusz był pies Anubis, do którego modlono się w trakcie pogrzebu. Był on również patronem balsamowania i strażnikiem grobu. W mitologii rzymskiej Cerber, potwór o trzech głowach i wyglądzie psa bronił przejścia na „drugą stronę” do Hadesu. Podobnie rzecz się miała w mitologii skandynawskiej, gdzie dusza zmarłego przed dotarciem do Helu - królestwa zmarłych - spotykała się z jego strażnikiem, psem Garmem.

Pies wskazywał starożytnym sytuacje człowieka po śmieci. Nieboszczyka przed pochowaniem kładziono na ziemi, przyprowadzano czworonoga i kuszono go kawałkiem chleba, aby się do niego zbliżył. Jeśli podszedł do zwłok, oznaczało to, że zmarły szczęśliwie żyje w niebie. Kiedy zaś trzymał się od nich z daleka, wróżono z tego, że biedna dusza nadal nie może zaznać spokoju.

Sympatyczny czworonóg postrzegany był również jako zwiastun śmierci. W Bretanii wierzono, że szczekanie bezdomnego psa o północy  zapowiada śmierć kogoś z rodziny. Gallowie widywali sfory psów piekielnych urządzających nagonkę na zwierzynę. Jeśli były szczególnie hałaśliwe, wiadomo było że umrze osoba wyjątkowo złośliwa.

PSIA DOLA

Współcześnie symbolika psa obdarta z magicznej otoczki i  pozbawiona diabelskiego oręża reprezentuje często negatywne cechy człowieka i zjawisk. W języku greckim słowo „cynik” oznacza psa, podobnie w łacinie „canis” od którego pochodzi słowo „kanalia”. Często mówi się o zmarnowanym życiu jako o „psim życiu”, a o  kimś kto wykoleił się moralnie, że „zszedł na psy”. Psami nazywamy ludzi którzy nie realizują własnej woli ale dostosowują się do warunków jakie narzuca im otoczenie a nieprzyjazna aura to „psia pogoda”. Takie skojarzenia wyrosły na gruncie relacji pan - uległy sługa jakie zachodzą pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem.

Dawne wierzenia nie pozostały jednak całkiem bez echa, filmy grozy często wykorzystują diabelskie konotacje psa. W kultowym horrorze „Omen” pieczę nad synem antychrysta Damienem sprawuje niania – satanistka i jej pomocnik, wielki czarny pies. Horda piekielnych czworonogów przegania również opiekuna chłopca z cmentarza, gdzie udał się w poszukiwaniu grobu matki przybranego syna.